جالينوس در اول آن گفته است : اين كتاب مشتمل بر كلياتى است از آن چه در كتابهاى ديگر خود شرح داده يا خلاصه كرده و بمنزلهء نتيجهء آن كتابها است ؛ 5 ) « كتاب النبض الصغير » كه مشتمل بر يك مقاله است و براى طوثرس و ساير شاگردان نوشته است . هدف او در اين كتاب آن است كه مورد احتياج متعلمين طب را از اوصاف و خصوصيات نبض بيان نمايد ، يعنى اقسام نبض ( نه تمام آنها ) را كه بايد متعلم طب بداند ، شرح مىدهد ، تا متعلمين طب آنها را بفهمند ، يعنى اقسام نبض را ادراك نمايند . سپس اسباب و موجباتى كه نبض را تغيير مىدهد ، شرح داده بمانند نبض طبيعى و غير طبيعى و نبضى كه خارج از طبيعت است و تمام را بيان مىنمايد . جالينوس اين كتاب را همان وقتى كه فرق را تصنيف كرده نوشته است ؛ 6 ) « كتابى است كه به اغلوقن « 1 » نوشته است » - اغلوقن در زبان يونانى يعنى آبى رنگ . اين مرد فيلسوف بود و چون آثار جالينوس را در طب ديد ، بنظرش قابل توجه آمد و از جالينوس خواست ، كتاب حاضر را براى او بنويسد و چون طبيب معالج ناچار بايد قبل از شروع بدرمان درد را بشناسد ، لذا جالينوس قبل از بيان شرح و معالجات دلائل و نشانه‌هاى هر بيمارى را در آن يادداشت نموده است . در مقاله اول كتاب نشانه‌هاى تب‌ها و معالجه قسمتى از آنها را ذكر كرده ، يعنى فقط نشانه تبها را كه غالبا به اشخاص عارض مىگردند شرح داده است . اين مقاله در دو قسمت است : قسمت اول ، مشتمل بر شرح تب‌هائى است كه عوارض غريبه ندارند - قسمت دوم ، مشتمل بر تبهائى است كه عوارض ديگرى همراه دارند - در اين مقاله نشانىهاى ورم‌ها و طرز معالجه آنها را بيان كرده است - جالينوس اين كتاب را در همان وقتى كه كتاب « فرق را نوشته بود تصنيف كرده است ؛ 7 ) « كتاب فى العظام » ( استخوان ) مشتمل بر يك مقاله است - جالينوس آن را براى

--> ( 1 ) - Glaucon